Instytut Strategii Rozwoju Oceanów przy Ministerstwie Zasobów Naturalnych Chin opublikował 25 sierpnia dwujęzyczny raport pt. „Ocena prawna amerykańskiej koncepcji ‘wolności żeglugi’”. Raport analizuje, czy stanowisko i praktyki Stanów Zjednoczonych dotyczące tzw. „wolności żeglugi” są zgodne z umowami międzynarodowymi oraz ogólnym prawem międzynarodowym i czy posiadają one podstawy prawne.
Raport szczegółowo bada stanowisko prawne i działania USA w zakresie „wolności żeglugi”, zwłaszcza te związane z tzw. „Programem Wolności Żeglugi”. Skupia się m.in. na takich kwestiach jak bezpieczny i nieszkodliwy przepływ okrętów wojennych, prawo ratunkowego wejścia na dane terytorium, prawo przejścia przez szlaki morskie archipelagów, definicja „wód międzynarodowych”, status prawny wysp, wyznaczanie prostych linii podstawowych, działania wojskowe na obszarach wyłącznych stref ekonomicznych (EEZ), strefy identyfikacji obrony powietrznej (ADIZ), status prawny historycznych wód.
Raport podsumowuje amerykańskie twierdzenia, cechy oraz skutki polityki „wolności żeglugi”.
Według raportu, amerykańska koncepcja „wolności żeglugi” w dużej mierze opiera się na samodzielnie stworzonych przez USA pojęciach i jednostronnie ustanowionych standardach tzw. zwyczajowego prawa międzynarodowego, które są sprzeczne z obowiązującym prawem międzynarodowym oraz praktyką wielu państw. Stany Zjednoczone, wykorzystując te twierdzenia i działania, dążą do maksymalnego ograniczania praw innych państw, jednocześnie rozszerzając swoje własne uprawnienia i swobody, aby uzyskać „wolność” nieograniczoną przepisami prawa.
Raport wskazuje, że amerykańska koncepcja „wolności żeglugi” nie ma podstaw w prawie międzynarodowym, a ponadto poważnie zniekształca interpretację i rozwój prawa międzynarodowego. Utrwala ona logikę „dyplomacji kanonierek” i odzwierciedla tradycyjną praktykę USA polegającą na wywieraniu presji na inne państwa poprzez demonstrację siły militarnej.
W raporcie podkreślono, że amerykańska koncepcja „wolności żeglugi” służy przede wszystkim interesom narodowym USA oraz ich strategii geopolitycznej. Według autorów raportu, działania Stanów Zjednoczonych mogą zagrażać pokojowi i stabilności regionalnej, destabilizować międzynarodowy porządek morski oraz charakteryzują się wyraźną bezprawnością, nieracjonalnością i podwójnymi standardami.